Zou AI ook een krantenabonnement moeten hebben?

Gepubliceerd 7 oktober 2026 6 min leestijd unprompted
Zou AI ook een krantenabonnement moeten hebben?

Zou AI ook een krantenabonnement moeten hebben?

Als we informatie willen krijgen, maken we gebruik van verschillende bronnen, zoals sociale media, kranten en televisiezenders. Veel van deze bronnen zijn afhankelijk van abonnementen, advertenties of andere vormen van inkomsten om het hoofd boven water te houden. Maar tegenwoordig zijn dit niet meer de enige manieren om informatie te verkrijgen. AI kan nu informatie van het internet verzamelen en verwerken met behulp van crawlers. Gebruikers zijn daardoor misschien minder snel bereid om voor een abonnement te betalen. Zou AI dan een abonnement moeten hebben op de kranten waar het zijn informatie vandaan haalt?

Wat is een AI-crawler?

Voordat we de link tussen AI en mediaplatforms proberen te begrijpen, moeten we eerst kijken naar wat een “AI-crawler” precies is. Traditionele crawlerbots verzamelen informatie van het internet en slaan deze op in databases en indexen, zodat zoekmachines websites, artikelen of afbeeldingen makkelijker kunnen vinden. AI-crawlers verzamelen ook online content, maar kunnen deze voor verschillende doeleinden gebruiken: sommige verzamelen informatie om Large Language Models (LLM’s) te trainen, terwijl andere informatie ophalen en bronnen citeren bij het beantwoorden van vragen van gebruikers. Simpel gezegd helpen traditionele crawlers mensen vooral om content te vinden, terwijl AI-crawlers AI-systemen kunnen helpen om content te begrijpen, verwerken of genereren.

Het onderscheid is niet altijd zo duidelijk, omdat sommige crawlers meerdere doelen tegelijk kunnen dienen. Toch verandert hun opkomst de manier waarop mensen toegang krijgen tot informatie. In plaats van rechtstreeks naar een website te gaan om een artikel te lezen, kunnen gebruikers AI simpelweg vragen om het nieuws samen te vatten. Misschien bezoeken ze daarna het originele artikel, maar misschien ook niet. Uiteindelijk kunnen ze veel van de waarde van een artikel ontvangen zonder het daadwerkelijk te lezen.

Hoe gingen uitgevers om met AI-crawlers?

Uitgevers kunnen een specifiek bestand gebruiken dat “robots.txt” heet. Hiermee kunnen ze aangeven welke delen van een website crawlers wel of niet mogen bezoeken. Hoewel crawlers deze instructies meestal respecteren, is robots.txt geen absolute bescherming: het is eerder een verzoek dan een technische barrière, en sommige crawlers kunnen ervoor kiezen om het te negeren.

Maar het blokkeren van AI-crawlers brengt een lastige afweging met zich mee. Als een AI-tool een artikel van een uitgever niet kan ophalen, kan het mogelijk ook de originele bron niet tonen of citeren in zijn antwoord. De uitgever beschermt daarmee zijn content, maar kan tegelijkertijd zichtbaarheid en potentiële lezers verliezen.

En dit is niet helemaal nieuw voor kranten. Ze hebben hun verdienmodel al meerdere keren moeten aanpassen: van het verkopen van een papieren krant, naar het aanbieden van nieuws online, en vervolgens het toevoegen van extra onderdelen zoals denkspellen, cartoons, recepten en video’s. Tegenwoordig combineren veel uitgevers deze verschillende producten in één abonnement, om lezers meer waarde te bieden dan alleen het nieuws.

Welke nieuwe oplossingen proberen uitgevers in te voeren?

Om concurrerend te blijven met AI-platforms zijn uitgevers begonnen met het ontwikkelen van andere manieren om inkomsten te genereren.

Pay-per-crawl is een nieuw systeem dat nog volop in ontwikkeling is. Het stelt website-eigenaren in staat om een prijs vast te stellen voor toegang door bepaalde AI-crawlers. Journalistieke content wordt daarmee meer behandeld als een gelicentieerde bron.

Pay-per-use is een model waarbij uitgevers worden betaald wanneer hun content daadwerkelijk bijdraagt aan een AI-product. Het verschil is eenvoudig: bij pay-per-crawl betaal je voor toegang, terwijl je bij pay-per-use betaalt voor daadwerkelijk gebruik. Wanneer een gebruiker een AI-model bijvoorbeeld om nieuws vraagt, krijgt de uitgever betaald voor de content die in het antwoord wordt gebruikt.

In plaats van juridische stappen te ondernemen, kiezen sommige uitgevers ervoor om overeenkomsten te sluiten met AI-bedrijven over het gebruik van hun content. Bedrijven zoals Associated Press, Axel Springer, Prisa Media en Le Monde hebben al dergelijke overeenkomsten gesloten met AI-bedrijven.

Deze oplossing is echter veel makkelijker voor grote mediabedrijven dan voor kleine kranten. Kleinere uitgevers kunnen er daarom voor kiezen om zich gezamenlijk te organiseren om licenties te onderhandelen.

Deze oplossing kan vooral interessant zijn voor kleinere uitgevers. In plaats van individueel te moeten onderhandelen met OpenAI, Google of Anthropic, kunnen ze een collectieve organisatie vormen die licenties beheert en inkomsten onder de deelnemers verdeelt. Deze aanpak is nog volop in ontwikkeling, maar is gebaseerd op het principe van collectief beheer dat al in de muziekindustrie wordt gebruikt.

Een andere manier waarop uitgevers reageren, is door hun abonnementen aantrekkelijker te maken. Nu mensen steeds vaker informatie via sociale media en AI krijgen, bezoeken minder mensen rechtstreeks nieuwswebsites. Volgens het Reuters Institute maakt dit het moeilijker voor uitgevers om nieuwe bezoekers om te zetten in abonnees.

Als AI je gratis kan vertellen wat er vandaag is gebeurd, wordt algemeen nieuws minder waardevol. Uitgevers moeten daarom dingen aanbieden die gebruikers niet makkelijk ergens anders kunnen vinden, zoals exclusieve onderzoeken, lokale journalistiek, podcasts, games of evenementen.

The New York Times is een voorbeeld van deze ontwikkeling. In 2025 betaalde slechts 12% van de abonnees uitsluitend voor nieuws, tegenover 17% het jaar ervoor. De meeste abonnees kiezen nu voor een bundel met onder andere games en koken.

Dus, zou AI een abonnement op kranten moeten hebben?

Misschien niet in de traditionele vorm. Maar als AI-bedrijven journalistiek gebruiken om hun producten aan te bieden, zouden ze ervoor moeten betalen.

AI wordt een nieuwe manier waarop mensen toegang krijgen tot nieuws, vaak zonder de oorspronkelijke krant of website te bezoeken. Als een AI een artikel kan gebruiken om de vraag van een gebruiker te beantwoorden, terwijl die gebruiker nooit op de website van de uitgever komt of een abonnement afsluit, loopt de uitgever het risico inkomsten te verliezen die nodig zijn om die journalistiek te produceren.

Dit betekent niet per se dat AI-bedrijven een traditioneel abonnement bij iedere krant moeten afsluiten. Pay-per-crawl, pay-per-use, licentieovereenkomsten en collectieve licenties kunnen allemaal verschillende manieren bieden om uitgevers te compenseren. Het belangrijkste is dat de waarde niet slechts één kant op gaat: als AI-bedrijven profiteren van journalistiek, zouden uitgevers daar ook van moeten profiteren.

AI verandert de manier waarop we nieuws consumeren, dus uitgevers zullen zich moeten blijven aanpassen. Maar aanpassen werkt alleen als er een duurzame manier blijft bestaan om de journalistiek achter de informatie die AI aanbiedt te financieren.